Gần đây, một người bạn Ý chia sẻ một định nghĩa về nghệ thuật với mình. Bạn ấy nói: “Art is transcurabile practical utility” – trong ngữ cảnh này, câu này có thể được hiểu là: Nghệ thuật là thứ “không có giá trị sử dụng thực tế” hoặc “vô dụng về mặt công năng”.

Mình đồng quan điểm với bạn vì nhận ra mình thực hành nghệ thuật với ý nghĩa như vậy! Với bản thân mình, nghệ thuật được định nghĩa bởi 3 đặc tính. Đầu tiên, nghệ thuật không sinh ra để phục vụ các nhu cầu sinh học hay vật chất. Ví dụ: một bức tranh, một bản nhạc…không thể giúp bạn no bụng, không thể che mưa che nắng. Về mặt công năng vật chất, nghệ thuật là một thứ “vô dụng”. Nhà văn Oscar Wilde cũng từng nói: “All art is quite useless” (Mọi nghệ thuật đều gần như vô dụng)

Đặc tính thứ hai là một nghịch lý: Nghệ thuật “vô dụng” về mặt thực tế nhưng vô giá về mặt tinh thần, cảm xúc và thẩm mỹ.

Thứ ba, giá trị của nghệ thuật nằm ở sự tự do, không ràng buộc. Theo mình, khi một thứ gì đó phải phục vụ cho một mục đích thực tế như để kiếm tiền, làm công cụ, hay thậm chí để làm việc; nó sẽ mất đi sự tự do sáng tạo thuần khiết, xa xỉ và cao quý của nó.

P.s: Đây là lời biện minh của kẻ đã và đang tạo ra một mớ thứ “vô dụng” hằng ngày :P. “Nghệ thuật” không phải là ánh trăng lừa dối, mà là ánh mắt phớt lờ nhân gian chăng!?

“Còn hai con mắt
Khóc người một con
Còn hai con mắt
Một con khóc người…”
(Trịnh Công Sơn)