Cuối cùng thì vẻ đẹp “thực đẹp” của người con gái Việt Nam hiện đại đã lần đầu tiên có cơ hội sáng lấp lánh và ngay lập tức làm choáng ngợp sân khấu hoa hậu hoàn vũ thế giới. Trong một cuộc thi hoa hậu quốc tế thì không ai là không thấy cô ấy đẹp. Với làn da nâu bóng bắt sân khấu, mái tóc ngắn duy nhất, nụ cười tỏa sáng như bông hoa cà phê dưới nắng vàng vùng đất đỏ bazan, cách chọn traẹẹpng phục thông minh và lối biểu diễn tự tin như có sức mạnh của cả buôn làng giúp sức. Cô ấy rất đẹp. Nhưng điều khiến cô ấy thực sự tỏa sáng, khiến đông đảo chuyên gia và bạn bè quốc tế thán phục, khiến một người con Tây Nguyên xa xứ là mình bật khóc khi xem không gì khác là vẻ đẹp của tâm hồn giản dị, chân thành và nhân ái.

Không có gì phải nghi ngờ rằng chính sự giản dị, chân thành đã giúp H’Hen Niê lần đầu tiên mang vẻ đẹp của phụ nữ Việt Nam tiến gần nhất với chuẩn thế giới. Cá nhân mình nghĩ vẻ đẹp mộc mạc mà mạnh mẽ của Hen còn có thể trở thành “chuẩn đẹp” của phụ nữ hiện đại trên thế giới trong một tương lai không xa ấy chứ. Xem những tương tác của giới chuyên môn, bạn bè và khán giả với tính cách, lối sống của Hen mà thấy tự hào và hy vọng quá. Trong đêm chung kết, khi MC nổi tiếng Steve Harvey ngẫu hứng hỏi: “Tôi nghe nói, bạn rất thích đi mua sắm ở quầy tạp hóa? Thật vậy à?” Hen đáp lại với một tràng cười thả ga và thành thật chia sẻ: “Dạ, chính xác ạ. Đó làm nên một ngày hạnh phúc với tôi. Tôi dậy sớm, đi chợ mua đồ để nấu ăn ở một chợ địa phương. Vâng điều đó rất tuyệt. Xin cảm ơn!”. MC dường như bị cuốn hút bởi kiểu tóc cá tính và lối chia sẻ hồn nhiên. Hen vừa nói xong thì ông cũng không thể dấu cảm xúc của mình mà thốt lên: “Tôi yêu kiểu tóc của cô quá! Việt Nam! Hen lại hồn nhiên “ha ha” và cũng không quên gật đầu cảm ơn một cách nhẹ nhàng, duyên dáng.

Sau khi vào top 20, các thí sinh có 15 giây để chia sẻ về điều quan trọng nhất họ muốn thế giới biết về bản thân họ. Hen đã có màn thể hiện phải nói là truyền cảm xúc và cảm hứng nhất trong vòng 15 giây. Hen nói: “Xin chào! Tôi là một người dân tộc thiểu số. Tôi đáng lẽ lấy chồng lúc 14 tuổi. Nhưng không. Tôi đã chọn giáo dục. Từ không có gì. Giờ tôi đứng đây. Tôi làm được và bạn cũng có thể làm được”. Nếu Miss Universe có giải hoa hậu truyền cảm hứng, tôi tin chắc nó đã thuộc về Hen. Rõ ràng không hoa hậu nào có phần giới thiệu ngắn gọn, xúc tích mà có khả năng truyền lửa mạnh mẽ như cô ấy cả. Nhân đây cũng nói luôn. Các giải hoa hậu chính thống của Việt Nam cần xem lại các tiêu chí và các hạng mục giải phụ. Thời nào rồi mà còn giải “Hoa hậu có mái tóc dài đẹp nhất”; “Hoa hậu có khuôn mặt khả ái nhất”; “Hoa hậu có làn da đẹp nhất”…Giới chuyên môn, nghệ thuật còn xem trọng vẻ đẹp hình thể hơn hẳn vẻ đẹp tâm hồn như thế thì biểu sao một bộ phận không nhỏ các cô gái trẻ nhẹ dạ, dễ dàng tin tưởng và không ngại khoe thân vì cho rằng như thế mới đẹp.

Thành tích lần đầu vào top 5 khiến khán giả và truyền thông Việt ngỡ ngàng và không ngớt lời khen ca ngợi. Nhưng chúng ta cũng phải phân tích để thấy cho rõ ràng và tường tận rằng kì tích thực sự đáng tự hào mà Hen đã làm được là chinh phục trái tim của hàng triệu khán giả, bất kể quốc tịch, văn hóa, ngôn ngữ hay màu da. Chỉ có vẻ đẹp tâm hồn đích thực mới có sức mạnh gắn kết và vượt qua những khác biệt địa lý, văn hóa lớn nhường vậy. Ý kiến của khán giả quốc tế năm nay lại không thể công tâm hơn khi rất nhiều trong số họ là chuyên gia, là đối thủ, là cựu hoa hậu, là đại sứ, là hàng ngàn khán giả của Tân hoa hậu hoàn vũ. Hoa hậu Australia thổn thức nói: “Cô ấy có tâm hồn đẹp. Tôi hạnh phúc khi cô ấy vào sâu. Tôi vẫn nhớ điệu nhảy, nụ cười của cô ấy. Tôi mong cô ấy tiếp tục chiến đấu, tạo ra tầm ảnh hưởng nhất định đến thế giới với nét đẹp trong sáng, tâm hồn quả cảm của mình”. Cựu hoa hậu Mĩ năm 2016 không ngại ngần hò hét, cỗ vũ cuồng nhiệt “Hãy hạ tất cả đi!” mỗi lần Hen được xướng tên vào sâu hơn.

Các trang báo có tiếng thế giới như CNN, tạp chí Cosmopolitan cũng liên tiếp có những bài viết chuyên sâu, công phu về cô gái của buôn làng. CNN viết: “Two days after the coronation of Philippines’ pride Catriona Gray at the 67^th Miss Universe, Filipinos are still gushing about Miss Vietnam H’Hen Niê who landed in top 5 of the prestigious beauty pageant”. (2 ngày sau khi Catriona Gray đăng quang Hoa hậu Hoàn vũ một cách đáng tự hào, người dân Philippines vẫn còn thổn thức vì Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam H’Hen Niê, người vào Top 5 của cuộc thi danh giá). Tờ báo cũng khẳng định tấm gương vượt khó để theo đuổi giấc mơ và tấm lòng nhân ái mới làm nên sức thu hút hơn cả ở Hen. CNN viết: “”Cô ấy phải làm giúp việc, trông trẻ, gia sư và người giao tờ rơi để trả tiền học và sinh sống ở thành phố. Cô ấy cũng làm người mẫu ở một đất nước mà phụ nữ có làn da trắng mới được coi là xinh đẹp. Nữ hoàng sắc đẹp này còn là đại sứ toàn cầu của Room To Read, một tổ chức phi lợi nhuận nhằm giúp đỡ hàng triệu trẻ em, chủ yếu là các cô bé, trong việc học chữ và được giáo dục”.

Một khía cạnh duy nhất Hen bị chê đó là tiếng Anh. Tuy nhiên tôi đã theo dõi khá kĩ và nhận thấy một điểm thú vị: Chỉ có người hâm mộ và truyền thông Việt Nam nhận xét tiếng Anh của Hen hạn chế và tiếc nuối không thôi rằng nếu tiếng Anh tốt hơn, Hen đã có thể vào top 3 hoặc thậm chí đăng quang. Tôi có thể là một trong số ít người Việt không đồng tình với nhận định này, thâm chí ngay lúc xem các phần ứng xử trong đêm chung kết, mình phải nhủ bụng: “Ôi, phản xạ tiếng Anh thế này ổn quá”. Nhiều người vẫn quan niệm tiếng Anh tốt là tiếng Anh đúng ngữ pháp và đúng giọng Anh Anh hoặc giọng Anh Mỹ. Tôi đã học và nói tiếng Anh 20 năm, sự thật là vẫn thường xuyên bị chê tiếng Anh không đúng nhưng cũng thề không nói sai là tôi chỉ bị người Việt chê. Người nước ngoài trước giờ thì chỉ nói duy nhất một vài nội dung liên quan tới tiếng Anh của tôi: “Your English is so good. How long have you learned English? How many languages you can speak?. Is English the second language in Viet Nam?”. Người bản xứ hoặc người dùng ngoại ngữ lâu năm đánh giá trình độ ngoại ngữ không phải thông qua ngữ pháp, ngữ điệu hay vốn từ vựng, mà là thông qua khả năng-phản xạ giao tiếp và quá trình-môi trường học của người nói.

Nếu xét các tiêu chí này thì tiếng Anh của Hen không có gì hạn chế. Cô ấy nghe hiểu và phản xạ rất hợp lí với các câu hỏi giao lưu và ứng xử. Thậm chí khả năng tập trung cao độ và trả lời đúng trọng tâm làm mình bất ngờ. Đó là chưa tính đến việc câu hỏi ứng xử Hen nhận được trong đêm chung kết là “khó nhằn” nhất. Câu hỏi thế này: “The #MeToo movement has sparked a global conversation. In response, some have said that the world has become too politically correct. Do you think the #MeToo movement has gone too far?”. Câu hỏi này được dịch đầy đủ là: “Phong trào #MeToo đã làm nổ ra cuộc tranh luận trên toàn cầu. Đáp lại, một số người cho rằng thế giới vì phong trào này mà đã trở nên quá “đúng đắn về chính trị”. Vậy bạn có nghĩ phong trào #MeToo đã đi quá xa?). Nghĩa đen khó thôi chưa đủ. Cụm từ “politically corect” còn là một thuật ngữ chính trị với nội hàm rất phức tạp.

Cụ thể, thuật ngữ “Đúng đắn chính trị” (thường được viết tắt là PC trong tiếng Anh, bắt nguồn từ chữ political correctness) “được sử dụng để mô tả ngôn ngữ, chính sách, hoặc các biện pháp nhằm tránh các hành vi gây bất lợi cho các thành viên của các nhóm cụ thể trong xã hội. Nó bắt đầu với thiện ý để tránh những cách nói thể hiện sự phân biệt kì thị chủng tộc hay giới tính. Ví dụ thay vì nói “người da đen”, người ta tìm cách nói “người Mĩ gốc Phi”, hay để gọi “người da đỏ” thì dùng “người bản địa Mỹ” để tránh thái độ phân biệt chủng tộc. Tuy nhiên tình trạng này trở nên mất kiểm soát khi bị lạm dụng và thổi phồng quá đà, làm nhiều người trở nên nhạy cảm một cách tiêu cực, bởi người ta không thể nói gì mà không xúc phạm ai đó. Kết cục nó biến tướng thành một kiểu cực đoan không khoan nhượng, được che đậy vỏ bọc nhân văn chủ nghĩa.” Phạm trù này có độ khó khủng khiếp! Tôi ngồi xem một mình, chẳng có lấy một con muỗi vo ve nữa mà nghe xong câu hỏi, tôi còn muốn ngất. Chị phiên dịch với 30 năm vốn sống ở Mỹ, nghe câu hỏi hiểu rõ nội hàm, đồng thời phải chống đỡ sức ép tâm lí và yêu cầu khắt khe của việc dịch đuổi trong đêm chung kết của một cuộc thi quốc tế mà vẫn đứng vững và dịch được. Tôi nể phục chị sát đất. Chẳng hiểu dân mạng ném đá chị cái chỗ nào!!! Chưa nói là có khi nhờ dịch khái quát như thế mà Hen mới không bị hoang mang và trả lời trôi chảy.

Đứng trước câu hỏi khó “đẳng cấp”, Hen không hề nao núng, trả lời: “Bản thân em cho rằng không nói quá. Bởi vì khi bảo vệ sức khỏe con người, bảo vệ lạm dụng tình dục, bảo vệ con người, bảo vệ phụ nữ, đó là một quyền rất lớn. Con người chúng ta cần được bảo vệ. Và trong cuộc sống, chúng ta cần được tự do, cần được bảo vệ”. Tôi phục Hen cũng sát đất như phục chị phiên dịch. Trước sức ép của truyền thông, trước rào cản của ngôn ngữ, trước thử thách của kiến thức, Hen vẫn tập trung cao độ để nghe và trả lời đúng trọng tâm. Câu trả lời còn đề cập đến vấn đề mấu chốt nhất trong phong trào #MeToo là lạm dụng tình dục ở phụ nữ. Tuy nhiên điều đáng trân trọng và ngưỡng mộ nhất ở Hen là thái độ tri ân đến những người đã trợ giúp mình. Sau đêm chung kết, khi nhiều anh hùng bàn phím đã bắt đầu lên án chị phiên dịch, Hen chẳng những không bị ảnh hưởng, không cảm thấy tủi thân hay tiếc nuối, cần than thở, chở che. Cô ấy gởi lời cảm ơn chân thành và kêu gọi mọi người: “Tôi biết ơn chị Trà My, người phiên dịch cho tôi tại cuộc thi. Tôi nghĩ những khán giả yêu quý tôi cũng nên nói những lời yêu thương với chị. Vì nếu không có sự giúp đỡ của chị ấy, tôi không thể vượt qua được vòng phỏng vấn kín để đứng ở đây hôm nay.”

Cũng như lúc đạt danh hiệu hoa hậu hoàn vũ Việt Nam hồi đầu năm 2018, Hen vẫn quyết định dành hết giải thưởng bằng tiền mặt để xây dựng thư viện miễn phí, để đóng góp cho buôn làng. Không còn ánh đèn sân khấu lấp lánh, không còn những chiếc váy dạ hội lộng lẫy, không còn những màn catwalk nóng bỏng, Hen về đến nhà là ngồi xổm ăn cá khô. Rồi khoác trên vai chiếc gùi như bao cô gái Êđê, mang những món quà nhỏ và những cái ôm lớn đến với người già, em nhỏ trong buôn làng. Cô ấy vẫn tỏa sảng trong bộ đồ giản dị, vẫn cởi mỡ với nụ cười rực rỡ, vẫn hồn nhiên cười ha ha, vẫn tử tế chẳng ngại xuống phụ đẩy xe qua đoạn đường lầy lội bùn đất dù chẳng còn thi thố gì nữa. Người ta vẫn nói: “Cái đẹp trong mắt người nhìn” nhưng khi người nhìn ở khắp nơi đều đồng ý, nhất trí cao với sự yêu mến chân thành, không có gì để tư lợi thì đẹp đó mới là thực đẹp.

https://www.youtube.com/watch?v=eAlA-TJNHFg

Cảm ơn Hen đã góp phần khẳng định giá trị và sức mạnh đích thực của vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong xã hội hiện đại ngày nay. Chúc Hen về buôn làng ăn Tết vui vẻ. Hoa cà phê sắp vào mùa nở rộ. Về và tỏa sáng rực rỡ như những bông cà phê trong nắng vàng Hen nhé!